Một số biện pháp nâng cao năng lực sư phạm và vận dụng phương pháp dạy học tích cực tại Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên

“Giảng viên là một trong những nhân tố quan trọng quyết định chất lượng giáo dục - đào tạo, chất lượng đội ngũ giảng viên được cấu thành bởi các yếu tố: Trình độ kiến thức, năng lực sư phạm, kinh nghiệm thực tiễn, và phẩm chất đạo đức, phương pháp dạy học. Trong đó năng lực sư phạm và phương pháp dạy học là những yếu tố rất quan trọng.

Nhận thức được điều đó, trong những năm qua Lãnh đạo, Ban Giám đốc Trung tâm GDQP&AN Đại học Thái Nguyên đã có nhiều chủ trương, biện pháp đúng đắn nhằm nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ giảng viên, thông qua đó đa số các giảng viên đã có sự phát triển tốt, đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ được giao.

Tuy nhiên; trong thời đại công nghệ thông tin hiện đại, nội dung học tập có thể được sinh viên tiếp cận với nhiều cách thức khác nhau. Tại Trung tâm GDQP&AN Đại học Thái Nguyên hiện nay, phương pháp giảng dạy của một số ít giảng viên chưa đáp ứng được yêu cầu dạy học bậc đại học, năng lực xử lý các tình huống sư phạm chưa linh hoạt, giảng dạy chủ yếu là theo phương pháp dạy học truyền thụ một chiều. Thực tiễn cho thấy, đây không phải là phương pháp dạy học thích hợp với điều kiện khoa học công nghệ phát triển như ngày nay. Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giảng dạy.

Để khắc phục hạn chế trên Trung tâm cần tiến hành đồng bộ một số biện pháp cơ bản sau:

Một là, Nâng cao năng lực sư phạm cho giảng viên

Thường xuyên đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị tư tưởng, nâng cao nhận thức và củng cố động cơ nghề nghiệp, làm cho mỗi giảng viên luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, toàn tâm toàn ý với nhiệm vụ chuyên môn, hướng vào thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ giáo dục - đào tạo của Trung tâm.

Tăng cường bồi dưỡng kiến thức lý luận dạy học và kĩ năng sư phạm cho giảng viên. Nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm của đội ngũ giảng viên, phát huy vai trò tự bồi dưỡng, khả năng trình bày vấn đề, cập nhật, lựa chọn và sử trí thông tin, phân tích, tổng hợp kiến thức để xây dựng giáo án, khả năng làm chủ, sử dụng thành thạo các loại phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại.

Hai là, Vận dụng phương pháp dạy học tích cực

Trước hết là khâu biên soạn bài giảng và kế hoạch giảng bài. Giảng viên phải chủ động nghiên cứu nội dung của bài, nắm chắc đối tượng giảng dạy, sưu tầm tài liệu, lựa chọn thông tin, trên cơ sở đó xác định mục đích, yêu cầu của chủ đề bài giảng cũng như đề cương và biên soạn hoàn chỉnh bài giảng, trong quá trình chuẩn bị bài giảng còn phải làm chủ nội dung kiến thức để phân tích, chứng minh làm sáng tỏ những nội dung cần giảng. Đây là bước rất quan trọng để chuẩn bị những kiến thức về lý thuyết có trong giáo trình, tài liệu tham khảo, những kiến thức thực tế đúc rút thông qua những kinh nghiệm, kiến thức được chọn lọc cần sử dụng trong khi xây dựng đề cương chi tiết và hoàn thiện bài giảng.

 Thông qua bài giảng trước khi giảng bài khi bài giảng được thông qua và phê duyệt theo phân cấp, giảng viên phải tích cực thục luyện để nắm chắc nội dung và làm chủ phương pháp. Trong thực hành giảng bài, tùy theo các loại bài giảng, đối tượng người học để vận dụng phương pháp có thể thuyết trình, giảng giải, đàm thoại, nêu vấn đề, thảo luận tập trung…; ngôn ngữ khi giảng bài phải được chọn lọc, dễ hiểu, có sức thuyết phục, âm lượng phù hợp; động tác thực hành chuẩn, trong quá trình thực hành phải chú trọng rèn luyện kỹ năng xử lý tình huống của người học trên từng cương vị. Sau khi giảng xong một bài, giảng viên phải tóm tắt kết luận nội dung, định hướng nhận thức, hướng dẫn liên hệ vận dụng, tổ chức luyện tập thực hành nêu các vấn đề cần chú ý để người học tự nghiên cứu học tập.

Ba là, Thực hiện đúng quy chế Giáo dục - đào tạo, tổ chức thực hành thi, kiểm tra chặt chẽ, nhận xét kết luận, chấm điểm công khai, công bằng, đánh giá khách quan, chính xác kết quả người học, không để xảy ra các hiện tượng tiêu cực trong thi, kiểm tra.

Nâng cao năng lực sư phạm và vận dụng phương pháp dạy học tích cực, không có nghĩa là phủ nhận hoàn toàn phương pháp dạy truyền thống cũng không hẳn là tuyệt đối hóa phương pháp dạy học tích cực mà cần có sự kết hợp hài hòa, sự vận dụng kế thừa, tiếp thu tinh hoa nhân loại của khoa học giáo dục hiện đại. Đây là nhiệm vụ quan trọng của công tác giáo dục quốc phòng và an ninh, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo theo yêu cầu mới./.

Đại tá Đinh Văn Long (Phó Giám đốc Trung tâm GDQP&AN Đại học Thái Nguyên)