Tỉnh Hà Giang tăng cường giáo dục kĩ năng sống và văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số cho học sinh phổ thông

Ngày 7/4/2019, Uỷ ban Nhân dân tỉnh Hà Giang ban hành Quyết định số 597/QĐ-UBND phê duyệt Đề án “Giáo dục kĩ năng sống và văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số cho học sinh phổ thông trên địa bàn tỉnh Hà Giang giai đoạn 2016-2020”. Trong thời gian qua, ngành giáo dục và đào tạo Hà Giang đã tích cực chỉ đạo triển khai thực hiện Đề án và đạt được một số kết quả nổi bật.

Việc giáo dục kĩ năng sống và đưa văn hóa truyền thống vào truyền dạy trong nhà trường sẽ góp phần giúp các em học sinh ứng phó có hiệu quả với những thách thức trong cuộc sống, có khả năng tự bảo vệ tinh thần và sức khoẻ của chính mình và những người khác trong cộng đồng; Bảo tồn giá trị và phát triển bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc trên địa bàn tỉnh, trú trọng các giá trị văn hóa dân tộc có nguy cơ bị mai một; Tạo được môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, chất lượng dạy và học đạt hiệu quả cao; Khuyến khích được sự sáng tạo của thầy và trò, giúp các em học sinh không chỉ có tri thức mà còn biết sống đúng, sống đẹp, sống có ích.

Về Giáo dục kỹ năng sống

Các nhà trường đã tổ chức được gần 2.900 chuyên đề giáo dục kĩ năng sống, xây dựng và tổ chức hoạt động trên 1.700 câu lạc bộ sở thích (CLB tiếng Anh, CLB cầu lông, bóng đá, bóng chuyền, CLB Văn học, CLB nghệ thuật, CLB văn hóa truyền thống...).

Trong quá trình thực hiện nhiều cơ sở giáo dục có mô hình, cách làm hay được nhân dân, các cấp hưởng ứng. Mô hình về xây dựng cảnh quan sư phạm các nhà trường đảm bảo xanh - sạch - đẹp, an toàn, thân thiện, có các loại hình thư viện. Các trường đều bố trí góc cộng đồng trong khuôn viên nhà trường, lớp học Các trường có học sinh nội trú, bán trú đã mời cán bộ Ban chỉ huy quân sự huyện xuống tập huấn, hướng dẫn về công tác nội vụ, cho cán bộ giáo viên, học sinh. Nhiều trường của huyện Đồng Văn đã huy động kinh phí từ nguồn đóng góp, ủng hộ của các cấp, ngành, đoàn thể để lắp bình nóng lạnh, chậu rửa tay cho học sinh.

Việc triển khai các nội dung giáo dục kĩ năng sống cho học sinh phổ thông đã đem lại hiệu quả thiết thực, giúp các em hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ, thể chất và các kĩ năng sống cơ bản.

Các em học sinh Tiểu học bước đầu đã có kĩ năng giao tiếp lịch sự với khách du lịch như chào, hỏi với thái độ lịch sự, niềm nở, chỉ dẫn đường đi, giúp đỡ khách du lịch; sử dụng thông thạo một số từ tiếng Anh trong việc chào, hỏi, giới thiệu với khách du lịch là người nước ngoài.

Các em học sinh THCS, THPT đã nắm được một số nội dung cơ bản của Luật Giao thông đường bộ chẳng hạn như các hành vi bị nghiêm cấm khi tham gia giao thông; biết được ý nghĩa của một số loại báo hiệu đường bộ; một số quy tắc giao thông đường bộ; một số quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ; chấp hành theo các báo hiệu đường bộ, tham gia giao thông đảm bảo an toàn, đúng pháp luật. Nắm được các nguyên tắc an toàn khi đi bơi, cách xử lí khi bản thân hoặc người khác bị đuối nước. Có kĩ năng phòng chống một số loại thiên tai, tai nạn tại địa phương. Nhận biết một số loại ma túy thường gặp, các thủ đoạn của tội phạm buôn bán, vận chuyển ma túy; các thủ đoạn của tội phạm bắt cóc, buôn bán phụ nữ và trẻ em, đưa trẻ em qua biên giới.

Về đưa văn hóa truyền thống vào truyền dạy trong nhà trường

Công tác giới thiệu, truyền dạy về văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Hà Giang đã được các đơn vị trường học triển khai thực hiện với các nội dung và hình thức phong phú, đa đạng: Giới thiệu về các di tích lịch sử, văn hoá, danh lam thắng cảnh và các phong tục tập quán, lễ hội, trò chơi dân gian ở địa phương cũng như của tỉnh Hà Giang; truyền dạy một số làn điệu dân ca của địa phương như hát sli, hát lượn, dân ca Lô Lô, dân ca Mông,…; sử dụng một số nhạc cụ dân tộc như khèn môi, khèn lá, sáo Mông, đàn Tính,…

Ngành giáo dục đã tổ chức giao lưu Olympic "Em yêu Tiếng Việt, Toán và truyền thống văn hóa các dân tộc" cấp tiểu học tỉnh Hà Giang với hình thức giao lưu văn nghệ giới thiệu về các giá trị văn hóa bản sắc dân tộc trên địa bàn mỗi huyện/thành phố do học sinh và các nghệ nhân tham gia biểu diễn.

Các nhà trường đã làm tốt công tác tuyên truyền, vận động và mời các nghệ nhân dân gian hướng dẫn truyền dạy cho học sinh về các làn điệu dân ca của các dân tộc như: hát then, hát cọi, múa khèn, múa gậy đồng xu, làm các đồ dùng, trang phục, nhạc cụ truyền thống.

Trong tháng 10 năm 2019, UBND tỉnh tổ chức Liên hoan dân ca, dân vũ học sinh phổ thông cấp tỉnh lần thứ I năm 2019 gắn với Sơ kết 03 năm thực hiện Đề án giáo dục kĩ năng sống và văn hóa truyền thống. Liên hoan đã tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích cho các em học sinh, khơi dậy tinh thần ham mê học hỏi, tìm hiểu các phong tục tập quán, lễ hội, văn nghệ, trò chơi dân gian..., thúc đẩy công tác sưu tầm và khai thác các giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của các dân tộc trên địa bàn tỉnh. Thông qua Liên hoan, học sinh không những được tìm hiểu về văn hóa của dân tộc mình mà còn biết được văn hóa, tập quán các dân tộc khác, từ đó nâng cao tinh thần đoàn kết, tương trợ trong học tập. Đồng thời, đây cũng là dịp giới thiệu và quảng bá những nét văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc trên địa bàn tỉnh Hà Giang phục vụ phát triển du lịch, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc tỉnh Hà Giang.

Thông qua hoạt động giáo dục và truyền dạy văn hóa truyền thống, các em học sinh biết được các di tích lịch sử, văn hoá, danh lam thắng cảnh và các phong tục tập quán, lễ hội, trò chơi dân gian ở Hà Giang. Có kiến thức về lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán của dân tộc mình và địa phương; hiểu rõ các địa danh du lịch, danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, các giá trị di sản trên địa bàn. Có khả năng thực hành biểu diễn một số nhạc cụ dân tộc như: khèn, sáo, đàn tính,… hát các làn điệu dân ca bằng tiếng của dân tộc mình.

Những định hướng nhiệm vụ trong thời gian tới của giáo dục Hà Giang

Ngành giáo dục tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cấp uỷ, chính quyền các huyện/thành phố trong công tác đôn đốc, kiểm tra, chỉ đạo việc giáo dục kĩ năng sống, truyền dạy văn hóa truyền thống vào trong nhà trường, kịp thời phát hiện, nhân rộng những mô hình, cách làm hay, hiệu quả.

Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ quản lí, giáo viên, học sinh, phụ huynh học sinh về vai trò của giáo dục kĩ năng sống trong việc giáo dục học sinh trở thành người công dân tốt, có những kĩ năng sống cần thiết, có tình yêu quê hương, đất nước; Các điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị, tài liệu phục vụ giáo dục kĩ năng sống, truyền dạy văn hóa dân tộc; bố trí kinh phí cho hoạt động tham quan thực tế, tìm hiểu thực tiễn địa phương, tổ chức tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên.

Đổi mới phương pháp giáo dục kĩ năng sống, truyền dạy văn hóa truyền thống theo hướng sinh động, mềm dẻo, linh hoạt, tránh máy móc, giáo điều. Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học. Chú trọng rèn luyện phương pháp, kỹ năng, năng lực tự học; năng lực tổ chức các hoạt động học tập tập thể, các hoạt động học tập hợp tác cho học sinh.

Phối hợp với nghệ nhân dân gian trong việc truyền dạy các giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số. Có chính sách hỗ trợ, động viên, tôn vinh các nghệ nhân dân gian làm công tác truyền dạy văn hóa truyền thống dân tộc thiểu số trong nhà trường.

Vụ Giáo dục Dân tộc