Huy động các ban, ngành, đoàn thể, doanh nghiệp cùng tham gia

24/10/2018 In bài viết

Trước những bất cập, vướng mắc cản trở hiệu quả hoạt động của các trung tâm học tập cộng đồng (TTHTCĐ), làm thế nào để hệ thống chính trị các xã, phường, thị trấn cũng như người dân nhận thức đúng đắn vị trí, vai trò của TTHTCĐ trong việc xây dựng xã hội học tập đang là câu hỏi đặt ra, đòi hỏi các cơ quan hữu quan chung tay tìm giải pháp.

Cái khó ló cái khôn

Thiếu trụ sở, thiếu kinh phí hoạt động, đội ngũ quản lý phải làm việc kiêm nhiệm là những nguyên nhân chính khiến TTHTCĐ hoạt động cầm chừng, mang tính hình thức. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, nơi nào chính quyền địa phương quan tâm, ban giám đốc (BGĐ) có nhiều sáng kiến thì nơi đó, TTHTCĐ thực sự là trường học đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời của người dân.


Lớp học đầu bờ về kỹ thuật chăm bón cây trồng do Trung tâm học tập cộng đồng phường Trường Thịnh,
thị xã Phú Thọ (Phú Thọ) tổ chức cho người dân.

Phường Trường Thịnh là một trong những địa bàn có dân số đông, trình độ dân trí không đồng đều của thị xã Phú Thọ (Phú Thọ). Do đại bộ phận dân cư làm nông nghiệp thuần túy, đời sống còn nhiều khó khăn nên ảnh hưởng không nhỏ đến việc tổ chức các hoạt động cộng đồng. Thế nhưng, theo ông Tô Văn Khang, Giám đốc TTHTCĐ phường Trường Thịnh, mặc dù cơ sở vật chất, trang thiết bị của trung tâm thiếu thốn; cán bộ giảng viên kiêm nhiệm, hoạt động còn nhiều khó khăn, song kể từ khi được thành lập và đi vào hoạt động đến nay, BGĐ trung tâm đã chủ động xây dựng kế hoạch căn cứ vào tình hình của địa phương và nhu cầu học tập của người dân, báo cáo lãnh đạo địa phương, phổ biến nội dung, chương trình và yêu cầu các tổ chức, đoàn thể phối hợp mở lớp. Nội dung học tập được tập trung vào 5 nhóm theo hướng dẫn. Căn cứ vào nội dung kiến thức cần truyền đạt ở những nhóm mà BGĐ giao cho từng tiểu ban tổ chức phù hợp với yêu cầu học tập của học viên. Trong năm học 2017-2018, TTHTCĐ phường Trường Thịnh mở được 18 lớp với 4.000 lượt người học, tăng 3% so với năm học trước.

Về Trường Thịnh, chúng tôi được trực tiếp tham gia một lớp học đầu bờ về kỹ thuật chăm bón cây trồng do TTHTCĐ phường tổ chức. Lớp học có sự tham gia của gần 30 học viên là bà con nông dân trên địa bàn. Có người bế theo con, có bà dắt theo cháu, họ hào hứng trao đổi rôm rả với giáo viên khiến không khí vùng quê nghèo rộn ràng hơn. Chị Nguyễn Thị Thu Hương chia sẻ, nhờ những lớp học do TTHTCĐ phường tổ chức mà người dân biết hơn về cách sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật; chọn giống, chăm sóc và phòng bệnh cho vật nuôi… Người dân có kiến thức biết cách tổ chức sản xuất, nên kinh tế gia đình được cải thiện; đời sống nhân dân và trình độ dân trí được nâng lên rõ rệt.

Cách phường Trường Thịnh gần 7km, xã Phú Hộ có 19 khu dân cư cũng là “điểm sáng” trong phong trào khuyến học của tỉnh Phú Thọ. Chúng tôi đến TTHTCĐ xã Phú Hộ đúng vào dịp trung tâm khai giảng hai lớp học. Cả hai lớp đều được tổ chức theo hình thức phối hợp. Thanh niên trong xã được học lớp sơ cấp nghề sửa chữa xe gắn máy, còn chị em phụ nữ được tập huấn kiến thức về dinh dưỡng, sức khỏe phòng, chống các bệnh mãn tính. Nội dung của hai lớp học đều đáp ứng nhu cầu và được người dân phấn khởi tham gia. Theo ghi nhận của chúng tôi, TTHTCĐ xã có kế hoạch của cả năm cụ thể, rõ ràng. Giờ khai mạc mỗi lớp đều có người trong BGĐ đến dự, giám sát, đôn đốc việc học tập và theo dõi kết quả học tập của học viên.

Hoạt động của TTHTCĐ xã Phú Hộ cũng còn nhiều khó khăn, tuy nhiên “cái khó ló cái khôn”. Theo bà Nguyễn Thị Hải Yến, Giám đốc TTHTCĐ xã Phú Hộ, thời gian qua, BGĐ trung tâm phải chủ động khảo sát, căn cứ tình hình thực tế của địa phương, huy động sức mạnh tổng hợp, lôi cuốn các ban, ngành, đoàn thể cùng tham gia và tổ chức mở được nhiều lớp học thiết thực, bổ ích cho người dân.

Giải pháp từ bài học thực tiễn

Ông Đỗ Thanh, Phó giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Phú Thọ nhìn nhận, để TTHTCĐ hoạt động đạt hiệu quả tốt phụ thuộc rất lớn vào người đứng đầu các trung tâm. Dù thiếu cơ sở vật chất, trụ sở riêng nhưng từ bài học kinh nghiệm của tỉnh Phú Thọ, địa điểm tổ chức các lớp học khá linh hoạt, lúc thì trên lớp, khi ở ngoài đồng hoặc cũng có thể ngoài sân. Bên cạnh các chuyên gia, các nhà khoa học giảng dạy, người dân có thể tự dạy nhau theo hình thức chia sẻ kinh nghiệm, người biết nhiều dạy người biết ít. “Hiệu quả hoạt động TTHTCĐ thể hiện ở sự quan tâm, thu hút người dân tới học chứ không nằm ở con số thống kê của các địa phương. Thời gian tới, tỉnh Phú Thọ sẽ cố gắng xây dựng tại mỗi TTHTCĐ có một thư viện sách”, ông Đỗ Thanh nói.

Rõ ràng, sự ra đời và phát triển rộng khắp của mạng lưới TTHTCĐ giúp hàng chục triệu lượt người được học tập, nhiều người thoát nghèo, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống người dân tại các địa phương và đẩy mạnh phong trào xây dựng xã hội học tập từ cơ sở. Ông Nguyễn Công Hinh, Vụ trưởng Vụ Giáo dục thường xuyên, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) ví sự ra đời và phát triển TTHTCĐ như trang bị cho người dân chiếc “cần câu cơm”. Chỉ nơi nào thực sự hiểu được lợi ích của TTHTCĐ và có quyết tâm thì nơi đó TTHTCĐ mới hoạt động hiệu quả.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của các TTHTCĐ, Bộ GD&ĐT đã ban hành không ít văn bản chỉ đạo các sở GD&ĐT, tổ chức nhiều cuộc hội thảo tìm giải pháp. Căn cứ vào thực tiễn tại các địa phương đã và đang thực hiện có hiệu quả hoạt động TTHTCĐ, ông Nguyễn Công Hinh đề xuất, các địa phương cần tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng, vai trò tham mưu của phòng GD&ĐT và hội khuyến học để xây dựng cơ chế lãnh đạo, quản lý, điều hành TTHTCĐ hợp lý, thống nhất. Cùng với đó, các TTHTCĐ tăng cường điều tra nhu cầu học tập của người dân trong cộng đồng để xây dựng kế hoạch hoạt động sát hợp, hiệu quả. Về phía sở GD&ĐT, cần tiếp tục phối hợp với sở tài chính tham mưu với UBND thực hiện Thông tư số 96/2008/TT-BTC ở những nơi chưa làm được. “Thời gian tới, Bộ GD&ĐT sẽ nghiên cứu thí điểm mô hình TTHTCĐ do doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân thành lập và quản lý đáp ứng nhu cầu học tập của công nhân, người lao động trong các khu công nghiệp, khu chế xuất, trong các doanh nghiệp lớn”, ông Nguyễn Công Hinh cho biết.

Để các TTHTCĐ hoạt động có hiệu quả và phát triển bền vững, cần phải tạo cho TTHTCĐ các thiết chế mở, mở về phương pháp, mở về chương trình học và mở về ý tưởng. Đồng thời, giải quyết vấn đề nhân sự quản lý và huy động các nguồn lực tham gia”, GS, TS Phạm Tất Dong, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam.

Nguyễn Hoài

(Quân đội nhân dân)