Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở xã Tân Dân, ngôi trường bán trú hình thành từ những bè cá

11/01/2018 In bài viết

Tân Dân là một xã thuộc vùng sâu vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn của huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình. Xã Tân Dân nằm biệt lập giữa vùng đồi núi do hồ thủy điện sông Đà chia cắt.

Cách xa trung tâm huyện lỵ Mai Châu 80 km, muốn đến Tân Dân chỉ có thể đi theo con đường độc đạo trườn ngoằn ngèo mem theo bờ lòng hồ thủy điện sông Đà. Mọi điều kiện sinh sống ở Tân Dân đều thiếu thốn do là xã định cư mới và điều kiện đầu tư phát triển đều thiếu và hạn chế.

Tân Dân trước đây thuộc huyện Đà Bắc của tỉnh Hòa Bình. Khi công trình thủy điện Hòa Bình ngăn sông Đà đã hình thành hồ nước chia cắt Tân Dân ra khỏi Đà Bắc. Sau đó Tân Dân được chuyển sang huyện Mai Châu cho “liền thổ”, nhưng khoảng cách của Tân Dân với Mai Châu cũng là quá xa. Các hoạt động giao thương phụ thuộc vào con đường mới mở vừa nhỏ hẹp vừa xấu do đồi dốc và do chất lượng đường kém. Người dân muốn làm các thủ tục hành chính về huyện phải đi mất cả một ngày đường. Mọi hoạt động đi lại đều khó khăn, hạn chế.

Tân Dân là vùng đất sinh cư chủ yếu của người Tày và người Mường. Do điều kiện tự nhiên chia cắt, kinh tế xã hội của Tân Dân chậm phát triển. Người dân ở đây chủ yếu sản xuất và tiêu thụ theo lối tự cung, tự cấp. Thiếu nhất ở đây là lương thực vì đồng đất màu mỡ đã bị ngập trong nước, dân chuyển lên trên các triền đồi bạc màu nên việc trồng cấy lúa và hoa màu đều không cho năng xuất cao. Dân thiếu lương thực và đói triền miên.


Học sinh trường PTDTBT xã Tân Dân vui chơi dưới sự hướng dẫn của thầy giáo (nguồn internet)

Trong bối cảnh kinh tế xã hội vô cùng khó khăn như vậy, năm 1998, Phòng giáo dục huyện Mai Châu chỉ đạo thành lập Trường trung học cơ sở Tân Dân. Ngày đầu mới thành lập, nhà trường gặp muôn vàn khó khăn. Giáo viên thiếu, trường lớp thiếu và đặc biệt thiếu học sinh do phải đi học quá xa. Trong số 9 thôn trong xã thì hơn nửa các thôn có khoảng cách học sinh đi học từ 7 km trở lên, thậm chí có thôn cách trường 15 km, có thôn học sinh phải đi học bằng thuyền qua lòng hồ. Bởi vậy việc học sinh bỏ học đã trở thành chuyện thường tình. Có những khóa học, học sinh của một lớp khi học đến lớp 9 chỉ còn có 6 em.

Trước những khó khăn chồng chất như vậy, lãnh đạo và giáo viên nhà trường đã bàn bạc và đưa ra nhiều chương trình hoạt động để giữ trường lớp và học sinh. Đề xuất để học sinh trọ học xung quanh trường là một giải pháp khả quan. Tuy nhiên đề xuất này lại gặp cản trở vì lấy đâu ra lương thực, thực phẩm cho các em, bởi chính dân cũng đang đói, dân cũng không có điều kiện để chu cấp cho con em mình đi trọ học?

Trong cái khó ló cái khôn, lãnh đạo và giáo viên nhà trường đã cùng nhau tìm cách giải quyết. Thầy Quyết, Hiệu trưởng nhà trường kể lại câu chuyện những ngày gian khó ấy như sau:

“Năm ấy, chúng tôi có làm các vó bè để cất cá lồng hồ sông Đà nhằm cải thiện bữa ăn hàng ngày. Lúc đó có giáo viên đề nghị là cất cá mang bán lấy tiền để đong gạo cho học sinh. Đề xuất ấy có vẻ hợp lý, những đến lúc có cá thì chúng tôi không biết bán cho ai. Dân ở đây đều nghèo không có tiền mua cá, với lại họ cũng đã tự đi kiếm được cá. Có người lại bảo, mang xuống thị trấn Mai Châu để bán, nhưng phương án này cũng không khả thi vì đường từ Tân Dân đến Mai Châu là 80 km đường đồi núi rất xấu, nếu đi đến thị trấn bằng xe máy phải mất ít nhất 4 tiếng đồng hồ. Đến nơi thì cá đã ươn, không thể bán cho ai được...”.

Không chịu bó tay trong muôn vàn khó khăn, chính anh em giáo viên đã tìm ra cách để khắc phục. Lúc ấy có người đề xuất là hợp đồng với các nhà hàng ở khu vực thị trấn Mai Châu và Thành phố Hòa Bình để bán cho họ những loại cá đặc sản. Cá được đóng vào các thùng đá, sau đó chuyển đến các nhà hàng. Phương án này đã được thực hiện và đã đem lại kết quả tốt. Nhà trường đã thu gom được nguồn kinh phí đủ mua gạo cho học sinh.

Vậy là từ các bè cá trên hồ sông Đà, các thầy cô giáo bằng mọi nỗ lực và công sức của mình đã tạo dựng được những điều kiện cơ bản để tổ chức đời sống bán trú cho học sinh. Tất nhiên, để hình thành và duy trì đời sống bán trú cho học sinh, các thầy cô giáo còn phải lo nhiều việc khác, như: chỗ ăn, chỗ ngủ, bảo đảm an toàn, vệ sinh, hướng dẫn học tập và sinh hoạt cho học sinh,... Mọi thầy cô đều cố gắng chung sức để tạo dựng và tổ chức đời sống bán trú cho học sinh. Cùng với việc vận động phụ huynh và sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, trường THCS Tân Dân đã tập hợp được hàng chục học sinh về nội trú ở trường. Chỉ trong một thời gian ngắn, nhà trường THCS Tân Dân đã tập hợp và duy trì ổn định số lượng học sinh học tập tại trường. Nói không ngoa rằng, trường bán trú Tân Dân đã được hình thành từ những bè cá của giáo viên trên lòng hồ sông Đà.

Năm 2010, Chính phủ ban hành Quyết định số 85/2010/QĐ-TTg ngày 21/12/2010 về ban hành một số chính sách hỗ trợ học sinh bán trú và trường phổ thông dân tộc bán trú. Chính sách của Chính phủ cho học sinh bán trú đã mở ra cơ hội tốt để nhà trường tổ chức lại đời sống cho học sinh và tập trung vào nâng cao chất lượng giáo dục. Các em là học sinh bán trú được cấp gạo (15kg/tháng) và cấp tiền (460.000đ) nên nhà trường đã tập trung học sinh lại để tổ chức đời sống nội trú cho học sinh. Cùng với việc đẩy mạnh các hoạt động xã hội hóa giáo dục, nhà trường đã giải quyết được các điều kiện thiết yếu cơ bản để đưa hoạt động nội trú của nhà trường đi vào nền nếp.

Trên cơ sở những điều kiện đã được chuẩn bị cơ bản như trên, cùng với đề xuất của Phòng Giáo dục và Đào tạo Mai Châu, việc thành lập trường phổ thông dân tộc bán trú Tân Dân đã được chính quyền xem xét. Một tin rất vui đến với thầy trò nhà trường đầu năm học 2017 - 2018 là nhà trường chính thức được Ủy ban nhân dân tỉnh Hòa Bình ra quyết định thành lập trường phổ thông dân tộc bán trú. Do quy mô của học sinh trong xã giảm, cùng với chỉ đạo chung của địa phương trong việc nhập trường tiểu học và trung học cơ sở xã thành cơ sở giáo dục chung, Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở xã Tân Dân đã ra đời. Ủy ban nhân dân tỉnh Hòa Bình đã ban hành Quyết định số 3306/QĐUB ngày 12/9/2017 về việc thành lập Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở xã Tân Dân.

Năm  học 2017 - 2018 này nhà trường đã được chuẩn bị khá tốt về các điều kiện để tổ chức hoạt động của một trường phổ thông dân tộc bán trú. Về giáo viên và cán bộ quản lý nhà trường có 27 người với 11 giáo viên cấp tiểu học, 13 giáo viên cấp THCS và 3 cán bộ quản lý. Về nhân viên phục vụ hoạt động bán trú, nhà trường được bố trí 4 người (cả biên chế và hợp đồng dài hạn). Các điều kiện cơ sở vật chất khác cũng được đầu tư bằng nguồn ngân sách Nhà nước và nguồn xã hội hóa như: phòng ở của học sinh, nhà bếp và các trang thiết bị nấu ăn, đường điện, sân trường,... Ngay từ đầu năm học, nhà trường đã đi vào hoạt động ổn định với đúng tính chất của một trường phổ thông dân tộc bán trú.

Nhìn lại lịch sử hình thành Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở xã Tân Dân, nhiều cán bộ và giáo viên của nhà trường đã rất tự hào vì sự vượt khó và nỗ lực vươn lên của chính bản thân. Trong hoàn cảnh khó khăn, cán bộ và giáo viên đã tìm mọi cách để duy trì hoạt động của nhà trường, đồng thời mở ra những cơ hội phát triển trên chính những điều kiện mà mình có. Trong tập thể ấy phải kể đến vai trò đầu tầu của thầy hiệu trưởng nhà trường, thầy Hà Mạnh Quyết. Từ khi còn là một giáo viên cho đến khi là hiệu trưởng nhà trường, thầy Quyết cùng tập thể giáo viên nhà trường đã từng bước tổ chức và xây dựng nhà trường từng bước tồn tại và vươn lên để đến nay đã là một trường phổ thông dân tộc bán trú có đủ các điều kiện để hoạt động và phát triển.

Cơ hội phát triển của Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở xã Tân Dân đang được mở ra. Các điều kiện để tổ chức hoạt động của trường phổ thông dân tộc bán trú cũng được chuẩn bị tốt. Quan trong hơn cả là nhà trường đã có một đội ngũ cán bộ và giáo viên được tôi giũa, rèn luyện tốt. Với đội ngũ cán bộ và giáo viên có đầy đủ năng lực và kinh nghiệm, cùng với sự ủng hộ của phụ huynh và chính quyền địa phương, sự quan tâm của Nhà nước, Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở xã Tân Dân đã có được các điều kiện “cần” và “đủ” để phát triển. Tương lai tươi sáng đang mở ra đối với Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở xã Tân Dân.

 

Bùi Văn Thành - Vụ Giáo dục dân tộc