Hội nhập giáo dục: Từ mở rộng hợp tác đến tạo giá trị

Đây cũng là yêu cầu được đặt ra sau một năm triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Theo báo cáo chuyên đề về tăng cường hợp tác và hội nhập quốc tế sâu rộng trong giáo dục và đào tạo, quá trình hội nhập cần chuyển “từ hội nhập về quy mô sang hội nhập về chất lượng, từ tiếp nhận sang chủ động kiến tạo, từ hoạt động sang sản phẩm, từ sản phẩm sang tác động”.

Hợp tác phải tạo ra giá trị mới

Thực tiễn cho thấy, Việt Nam đã từng bước xây dựng môi trường thuận lợi hơn cho hợp tác, kết nối và thu hút nguồn lực quốc tế trong giáo dục. Hệ thống chính sách ngày càng được hoàn thiện theo hướng tạo điều kiện cho hợp tác, đầu tư nước ngoài, giáo dục xuyên biên giới, trao đổi học thuật, công nhận văn bằng và thu hút nguồn lực quốc tế.

Cùng với đó, hợp tác quốc tế ngày càng gắn với những nhiệm vụ phát triển cụ thể của ngành Giáo dục. Các chương trình học bổng quốc tế góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; việc thu hút chuyên gia, nhà khoa học quốc tế đến giảng dạy, nghiên cứu và làm việc tại Việt Nam được đặt ra như một nhiệm vụ quan trọng nhằm tăng cường tiềm lực khoa học - công nghệ và năng lực đổi mới sáng tạo.

Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao

Tuy nhiên, dư địa để nâng cao chất lượng hội nhập vẫn còn lớn. Việc tiếp cận các chuẩn mực quốc tế tuy đã có chuyển biến nhưng chưa trở thành mặt bằng phổ biến trong toàn hệ thống; số lượng chuyên gia, giảng viên quốc tế đến Việt Nam còn hạn chế so với yêu cầu. Đây là những vấn đề cần tiếp tục được giải quyết để hội nhập quốc tế thực sự trở thành một nguồn lực nâng cao chất lượng và năng lực cạnh tranh của giáo dục Việt Nam.

Từ thực tiễn đó, yêu cầu đặt ra là mỗi hợp tác chiến lược cần xác định rõ mục tiêu, sản phẩm đầu ra, nguồn lực và chỉ số đánh giá; ưu tiên những hợp tác có khả năng tạo ra năng lực mới cho hệ thống giáo dục, thay vì chỉ dừng lại ở việc ký kết hay tổ chức các hoạt động.

Tập trung vào những lĩnh vực Việt Nam cần

Một trong những thay đổi quan trọng của hợp tác quốc tế là lựa chọn trọng tâm phù hợp với nhu cầu phát triển của đất nước. Theo định hướng được nêu trong báo cáo, hội nhập cần tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như STEM, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, công nghệ sinh học, năng lượng, vật liệu mới và các ngành công nghệ mới nổi; đồng thời gắn đào tạo ở nước ngoài với nhu cầu nhân lực trong nước.

Sinh viên ngành Công nghệ vật liệu trong giờ học thực hành

Cách tiếp cận này giúp hợp tác quốc tế gắn chặt hơn với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ các nhiệm vụ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Thay vì hợp tác dàn trải, các nguồn lực quốc tế được định hướng vào những lĩnh vực Việt Nam có nhu cầu lớn và có khả năng tạo tác động lâu dài đối với hệ thống giáo dục và nền kinh tế.

Cùng với đào tạo, việc thu hút các cơ sở giáo dục đại học có uy tín quốc tế đầu tư, hợp tác và mở cơ sở tại Việt Nam cũng được xác định là một hướng cần tạo đột phá. Điều này vừa mở rộng cơ hội để người học Việt Nam tiếp cận các chương trình, phương pháp đào tạo tiên tiến, vừa góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và tăng cường tính kết nối của các cơ sở giáo dục Việt Nam với mạng lưới quốc tế.

Hợp tác cũng cần được mở rộng từ đào tạo sang nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và phát triển đội ngũ. Việc thu hút giảng viên, nhà khoa học nước ngoài, tăng cường các mạng lưới nghiên cứu và tạo điều kiện cho các chuyên gia quốc tế tham gia hoạt động giáo dục, nghiên cứu sẽ góp phần bổ sung nguồn lực và kinh nghiệm cho giáo dục Việt Nam.

Từ tiếp nhận sang chủ động hội nhập

Một yêu cầu mới nổi bật là thúc đẩy hội nhập hai chiều. Việt Nam không chỉ thu hút người học, chuyên gia và tri thức quốc tế vào trong nước, mà cần chủ động đưa chương trình, chuyên gia, giáo viên và các mô hình giáo dục Việt Nam ra thế giới, từng bước xây dựng thương hiệu và sức hấp dẫn quốc tế của giáo dục Việt Nam.

Thực tế, hướng đi này đang từng bước được triển khai. Trong năm học 2025-2026, Bộ GDĐT đã cử 35 giáo viên, chuyên gia Việt Nam đi giảng dạy tại Lào và Angola; đồng thời Việt Nam tiếp tục tham gia các diễn đàn giáo dục quốc tế, qua đó tăng cường kết nối và thúc đẩy hợp tác với các đối tác.

Như vậy, hội nhập quốc tế không còn chỉ là quá trình Việt Nam tiếp nhận tri thức, kinh nghiệm và nguồn lực từ bên ngoài. Quan trọng hơn, Việt Nam đang từng bước chuyển sang vị thế chủ động hơn: cùng chia sẻ, cùng hợp tác và cùng tạo ra giá trị trong không gian giáo dục quốc tế.

Để thực hiện mục tiêu đó, ngành Giáo dục cần tiếp tục mở rộng các mạng lưới hợp tác, thu hút nguồn lực quốc tế, đồng thời nâng cao năng lực của các cơ sở giáo dục trong nước; tăng cường kết nối giữa giáo dục với nghiên cứu khoa học, doanh nghiệp và thị trường lao động; từng bước hình thành những hợp tác có sản phẩm và tác động cụ thể.

Tạo không gian cho những hợp tác mới

Những yêu cầu trên cho thấy hội nhập quốc tế của giáo dục Việt Nam đang bước sang một giai đoạn mới: không chỉ mở rộng cánh cửa kết nối với thế giới, mà phải chủ động lựa chọn đối tác, lĩnh vực và hình thức hợp tác để tạo ra những giá trị phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước.

Trong bối cảnh đó, việc tạo thêm những không gian để các cơ sở giáo dục, tổ chức, chuyên gia và đối tác quốc tế cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, kết nối nguồn lực và tìm kiếm những hướng hợp tác mới là cần thiết. Đây cũng là một trong những cách để thúc đẩy chuyển biến từ hợp tác theo chiều rộng sang hợp tác theo chiều sâu, từ các hoạt động riêng lẻ sang những kết quả có khả năng tạo tác động đối với giáo dục.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, Việt Nam chủ động tổ chức Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số: “Thúc đẩy đổi mới sáng tạo vì một nền giáo dục bền vững” vào ngày 8-9/10/2026 tại Hà Nội. Hội nghị là một bước cụ thể trong quá trình tăng cường hợp tác và hội nhập quốc tế của ngành Giáo dục, tạo thêm không gian để các đối tác trong và ngoài nước cùng trao đổi, kết nối và tìm kiếm những cơ hội hợp tác phù hợp với yêu cầu phát triển giáo dục trong giai đoạn mới.

Qua đó, Việt Nam hướng tới một cách tiếp cận hội nhập chủ động hơn, sâu hơn và thực chất hơn; không chỉ tranh thủ nguồn lực quốc tế cho phát triển giáo dục, mà từng bước nâng cao năng lực, vị thế và sự hiện diện của giáo dục Việt Nam trong không gian giáo dục khu vực và quốc tế.