Đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo để đổi mới giáo dục đại học

Hội thảo diễn ra sáng 4/8 tại Đại học Kinh tế Quốc dân, là một trong những hoạt động quan trọng nhằm triển khai các nghị quyết của Trung ương, chuẩn bị cho năm học mới và thúc đẩy ứng dụng AI trong giáo dục đại học. 

Hội thảo tập trung trao đổi các giải pháp đưa AI vào đổi mới đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản trị đối với khối ngành khoa học xã hội, góp phần đào tạo nguồn nhân lực có khả năng thích ứng, làm chủ và sáng tạo công nghệ.

Quang cảnh hội thảo

Tái cấu trúc chương trình đào tạo để thích ứng với kỷ nguyên AI

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Lê Quân cho biết, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) đang triển khai hai nhiệm vụ lớn là xây dựng đại học tinh hoa, các trung tâm xuất sắc và thúc đẩy ứng dụng, nghiên cứu ứng dụng AI trong giáo dục đại học.

“Tiếp nối hội thảo dành cho khối các trường đào tạo giáo viên, hội thảo hôm nay tập trung vào việc thúc đẩy ứng dụng AI trong các ngành khoa học xã hội, kinh tế, quản lý, luật, khoa học sức khỏe và giáo dục. Đây đều là những lĩnh vực có số lượng người học lớn, giữ vai trò quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển đất nước”, Thứ trưởng cho biết.

Theo Thứ trưởng, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, tái cấu trúc chương trình đào tạo là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách của các cơ sở giáo dục đại học. Các chương trình cần được thiết kế theo hướng rộng mở, tăng khả năng thích ứng của người học với thị trường lao động.

Thứ trưởng Bộ GDĐT Lê Quân phát biểu khai mạc hội thảo

Người học có thể lựa chọn ngành học theo năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp, song dù học ở lĩnh vực nào cũng cần được trang bị năng lực công nghệ. Trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức đào tạo cũng như yêu cầu về nguồn nhân lực, vì vậy AI không nên chỉ được giảng dạy như một môn học riêng mà cần được tích hợp vào từng ngành, từng chương trình đào tạo.

Từ các ngành kinh tế, quản lý, luật, giáo dục đến khoa học xã hội hay khoa học sức khỏe đều đang chịu tác động mạnh mẽ của AI. Việc tích hợp AI vào chương trình đào tạo sẽ giúp sinh viên có khả năng thích ứng tốt hơn với sự thay đổi của công nghệ, biết sử dụng, làm chủ và từng bước sáng tạo công nghệ trong quá trình học tập và làm việc.

Cùng với đổi mới chương trình đào tạo, Thứ trưởng đề nghị các trường đại học, đặc biệt là các trường đầu ngành, chủ động xây dựng các trung tâm nghiên cứu xuất sắc về trí tuệ nhân tạo gắn với lĩnh vực thế mạnh của mình.

“Nghiên cứu AI cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của nhà trường, phục vụ trực tiếp cho đổi mới đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản trị, từ đó tạo ra các mô hình có khả năng nhân rộng và chuyển giao vào thực tiễn”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Đại biểu dự hội thảo

Đổi mới phương pháp đào tạo và quản trị đại học

Đề cập vấn đề, tái cấu trúc chương trình đào tạo cùng với đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học trong bối cảnh AI phát triển nhanh chóng, Thứ trưởng Lê Quân cho rằng, vấn đề không phải là hạn chế hay cấm sử dụng AI trong lớp học mà là thay đổi cách thức tổ chức dạy học. Mục tiêu của giáo dục đại học là đào tạo những con người biết sử dụng và làm chủ công nghệ, có tư duy giải quyết vấn đề và khả năng sáng tạo, thay vì chỉ khai thác AI để tìm kiếm câu trả lời.

Theo Thứ trưởng, AI đang tạo ra những thay đổi lớn trong việc xây dựng học liệu, thiết kế bài giảng và tổ chức các hoạt động học tập. Điều này đòi hỏi giảng viên phải chuyển từ truyền đạt kiến thức sang phát triển năng lực người học, thiết kế các hoạt động học tập gắn với chuẩn đầu ra của môn học và chương trình đào tạo.

Việc ứng dụng công nghệ cũng cần được đẩy mạnh trong quản trị đại học nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động và chất lượng phục vụ người học. Sau hội thảo, các cơ sở giáo dục đại học cần xây dựng kế hoạch ứng dụng AI trong 5 năm tới, báo cáo Bộ GDĐT để tổng hợp và triển khai đồng bộ trong toàn hệ thống.

Thứ trưởng Lê Quân cho rằng mục tiêu của giáo dục đại học là đào tạo những con người biết sử dụng và làm chủ công nghệ

Về phía Bộ GDĐT, Thứ trưởng cho biết, sẽ nghiên cứu xây dựng các chỉ số đánh giá mức độ ứng dụng AI tại các cơ sở giáo dục đại học. Đây sẽ là cơ sở để các trường từng bước đổi mới quản trị, nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm chi phí gián tiếp và tạo thêm nguồn lực phát triển nhà trường.

Thứ trưởng đề nghị các trường tiếp tục cụ thể hóa các yêu cầu về chuẩn đầu ra đã được quy định trong quy chế đào tạo đại học mới, trong đó chú trọng nâng cao năng lực số, năng lực ứng dụng AI và chuẩn ngoại ngữ của người học. Trong đó, chuẩn ngoại ngữ cần được đánh giá bằng năng lực thực chất, còn năng lực công nghệ là yêu cầu mà các cơ sở giáo dục đại học cần triển khai ngay để đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn mới.

Đưa AI vào đào tạo, nghiên cứu và giải quyết các bài toán thực tiễn của khối ngành khoa học xã hội

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các cơ sở giáo dục đại học đã chia sẻ nhiều mô hình, kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất giải pháp nhằm thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản trị đại học đối với khối ngành khoa học xã hội.

Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân Bùi Đức Thọ phát biểu tại hội thảo

Chia sẻ kinh nghiệm từ Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH), ThS. Đặng Thái Thịnh, Phó Trưởng ban Quản lý hạ tầng cho biết nhà trường đã phát triển hệ thống Notebook UEH trên cơ sở kết hợp các mô hình AI tạo sinh với dữ liệu do trường tự xây dựng và quản lý. Mô hình này cho phép khai thác hiệu quả năng lực của AI, đồng thời bảo đảm an toàn dữ liệu, chủ động về công nghệ và có thể triển khai rộng rãi cho giảng viên, sinh viên cũng như các đơn vị trong trường.

Theo PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, các diễn đàn trao đổi về AI là cơ hội để đội ngũ quản lý, giảng viên cập nhật kiến thức, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy quá trình thích ứng với những thay đổi do công nghệ mang lại. Đối với khối ngành khoa học xã hội, việc ứng dụng AI không còn là lựa chọn mà là yêu cầu để đổi mới đào tạo, nghiên cứu và quản trị trong bối cảnh mới.

Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội Nguyễn Đức Sơn trao đổi tại hội thảo

Phó Giám đốc Học viện An ninh Nhân dân Nguyễn Hồng Thái đánh giá hội thảo có nhiều nội dung thiết thực đối với lĩnh vực khoa học an ninh. Theo ông, những chia sẻ tại hội thảo là cơ sở tham khảo quan trọng để Học viện tiếp tục nghiên cứu, ứng dụng AI trong đào tạo, quản trị và các lĩnh vực chuyên môn; đồng thời mong muốn tăng cường trao đổi với các chuyên gia để khai thác hiệu quả hơn các công nghệ mới.

Phó Hiệu trưởng Trường Đại học VinUni Phan Thị Thục Anh cho biết, VinUni định hướng tích hợp AI vào toàn bộ hoạt động của nhà trường, từ đào tạo, nghiên cứu, quản trị đến chuyển giao tri thức. Đối với khối ngành khoa học xã hội, AI không chỉ là công cụ hỗ trợ phân tích dữ liệu hay tổng hợp thông tin mà còn góp phần đồng thiết kế các giải pháp chính sách, giải quyết những bài toán thực tiễn của địa phương và doanh nghiệp. Quá trình này đặt con người ở vị trí trung tâm, phát huy vai trò của các chuyên gia trong việc phối hợp với AI để xây dựng, triển khai và hoàn thiện các giải pháp.

Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học Đặng Văn Huấn trao đổi trong phần thảo luận tại hội thảo

Trong khi đó, PGS.TS Nguyễn Thị Quế Anh, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, sự phát triển của AI không chỉ làm thay đổi công nghệ mà còn tác động đến triết lý giáo dục, phương thức quản trị và nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn. Từ đó, bà đề xuất hoàn thiện các chính sách về liêm chính học thuật, sở hữu trí tuệ, quản trị dữ liệu, kiểm soát thiên kiến của AI, đổi mới phương pháp đánh giá, đồng thời xây dựng hệ sinh thái số an toàn và nâng cao năng lực số cho giảng viên, người học. Theo bà, chỉ khi công nghệ được dẫn dắt bởi các giá trị nhân văn thì AI mới thực sự phát triển bền vững và phát huy hiệu quả trong giáo dục đại học.

Cũng tại hội thảo, 5 cơ sở giáo dục đại học gồm Đại học Kinh tế Quốc dân, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), Trường Đại học VinUni và Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB) đã ký kết hợp tác nhằm thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong khối ngành khoa học xã hội.

Thứ trưởng Lê Quân chứng kiến ký kết hợp tác nhằm thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong khối ngành khoa học xã hội giữa 5 cơ sở giáo dục đại học với Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB)  

Hoạt động này góp phần tăng cường liên kết giữa cơ sở giáo dục đại học và doanh nghiệp trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI, hướng tới tạo ra các sản phẩm phục vụ đào tạo, nghiên cứu và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.