Hệ thống văn bản nội bộ: Cơ sở để xử lý vướng mắc trong trường đại học

Ngày 30/9, Chi hội Luật gia Bộ GDĐT phối hợp Chi hội Luật gia Trường ĐH Luật Hà Nội, Chi hội Luật gia Trường ĐH Ngoại thương Hà Nội tổ chức Tọa đàm Hoàn thiện hệ thống văn bản nội bộ của cơ sở giáo dục đại học, đáp ứng yêu cầu của Luật sửa đổi, bổ sung (SĐBS) một số điều của Luật Giáo dục đại học (GDĐH) năm 2018.

Phải “giải phóng” được từng cá nhân, đơn vị trong trường

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Phó Chi hội trưởng, Chánh Thanh tra Bộ GDĐT Nguyễn Đức Cường cho biết, Chi hội Luật gia Bộ GDĐT đã tổ chức nhiều hội thảo chuyên đề liên quan đến một số khía cạnh của chủ đề này.

Ông Nguyễn Đức Cường phát biểu khai mạc Tọa đàm

Tọa đàm chia sẻ một số báo cáo, tham luận về mối quan hệ giữa quy định của Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học (Luật số 34) với quy định khác của pháp luật, quy định của Đảng; thẩm quyền của Hội đồng trường, Hiệu trưởng trong việc bổ nhiệm viên chức quản lý; sử dụng tài sản công trong liên doanh, liên kết của trường đại học…

Với tinh thần chia sẻ, giao lưu, hợp tác, đại diện Chi hội Luật gia Bộ GDĐT đề nghị tọa đàm tích cực thảo luận và làm rõ những nội dung quan trọng, giúp cho những người đang công tác ở nhiều vị trí trong cơ quan quản lý Nhà nước, tại các cơ sở giáo dục đại học, tư vấn pháp luật… cùng hoàn thiện hệ thống văn bản nội bộ cơ sở GDĐH, đáp ứng yêu cầu Luật số 34. Đồng thời, tham mưu lãnh đạo Bộ kịp thời có chỉ đạo, hướng dẫn các trường trong việc thực hiện Luật.

Trình bày đề dẫn, Chi hội trưởng Chi hội Luật gia Bộ GDĐT Nguyễn Huy Bằng nêu và phân tích một số điểm mới của Luật SĐBS một số điều của Luật GDĐH và Nghị định 99, với nhiều quy định quan trọng hướng tới tăng quyền tự chủ và nâng cao chất lượng GDĐH.

Cụ thể, Luật SĐBS 36 trong số 73 điều, bổ sung 01 điều; tập trung 4 nhóm nội dung lớn: Mở rộng phạm vi tự chủ; đổi mới quản trị đại học; đổi mới quản lý đào tạo; đổi mới quản lý nhà nước.

Hệ thống văn bản nội bộ của trường gồm tổng thể các quy phạm nội bộ được thể hiện trong các quy chế, quy trình, quy định do nhà trường ban hành, nhằm hình thành cơ cấu tổ chức, cơ chế hoạt động, xác định tiêu chuẩn chuyên môn, các điều kiện đảm bảo chất lượng và điều chỉnh các quan hệ khác của trường. Hệ thống văn bản này dựa trên cơ sở quy định của pháp luật, phù hợp mục tiêu phát triển của trường.

Thực tiễn hiện nay cho thấy, các trường đang triển khai nhưng còn lúng túng, thiếu thống nhất, kết quả hạn chế, thậm chí trái quy định của pháp luật, dẫn đến nhiều hoạt động thiếu thống nhất, khi vướng mắc không có cơ sở để xử lý.

Ông Bằng lưu ý, việc hoàn thiện hệ thống văn bản nội bộ là yêu cầu bắt buộc, đồng thời là một việc quan trọng để đổi mới quản trị, thực hiện tự chủ mạnh mẽ nhà trường. Trao quyền tự chủ đại học không phải giảm vai trò quản lý nhà nước mà là chuyển mạnh từ cơ chế kiểm soát, tiền kiểm sang cơ chế giám sát, hậu kiểm của Nhà nước.

Theo đó, hệ thống văn bản nội bộ phải giải phóng được tiềm năng của nhà trường, giao quyền tự chủ tới từng đơn vị, cá nhân trong trường. Đặc biệt, văn bản Quy chế tổ chức và hoạt động nội bộ trường được coi như “hiến pháp” của trường, là cơ sở ban hành các quy định khác.

Gợi ý quy trình tổ chức soạn thảo và đề cập đến một số quy chế cơ bản, Chi hội trưởng Chi hội Luật gia Bộ GDĐT nhận định, quá trình này đang gặp một số khó khăn, do nhiều văn bản hướng dẫn Luật và văn bản về các hoạt động chưa được ban hành. Nhận thức về những điểm mới của Luật chưa sâu sắc. Kinh nghiệm và năng lực thực sự của Hội đồng trường cũng như của bộ phận pháp chế trong các trường còn hạn chế,…

Nhiệm vụ của toàn trường

Tọa đàm đã lắng nghe các báo cáo tham luận của các đơn vị: “Mối quan hệ giữa quy định của Luật SĐBS một số điều của Luật GDĐH với quy định khác của pháp luật, quy định của Đảng” (Trường ĐH Luật Hà Nội); “Thẩm quyền của Hội đồng trường, Hiệu trưởng trong việc bổ nhiệm viên chức quản lý” (Trường ĐH Ngoại thương) và nhiều ý kiến thảo luận khác.

Quang cảnh Tọa đàm

Ông Trần Ngọc Định, Trưởng phòng Tổ chức cán bộ, Trường ĐH Luật Hà Nội nhấn mạnh, xây dựng văn bản nội bộ là nhiệm vụ của toàn trường. Do đó, cần nâng cao nhận thức từ lãnh đạo đến từng cán bộ, đơn vị trong trường.

“Tọa đàm đã và đang giúp giải quyết rất nhiều vấn đề chúng tôi đang vướng mắc, đặc biệt trong hoàn thiện các văn bản và làm rõ cơ chế phối hợp giữa Hội đồng trường và Hiệu trưởng, Ban Giám hiệu”, Chủ tịch Hội đồng trường ĐH Ngoại thương Lê Thị Thu Thuỷ cho biết.

Về quy trình xây dựng văn bản nội bộ, ông Nguyễn Huy Bằng cho rằng, các văn bản nội bộ cần tạo thành hệ thống có tính thứ bậc, rõ ràng: Văn bản của nhà đầu tư; văn bản của Hội đồng trường; Văn bản của Thường trực Hội đồng trường; văn bản của Hiệu trưởng; văn bản của Người đứng đầu đơn vị trực thuộc trường. Các văn bản cần ban hành bao gồm: Quy chế tổ chức và hoạt động; quy chế tài chính; quy chế dân chủ; các văn bản về chuyên môn; các văn bản về tổ chức, nhân sự; các văn bản về tài chính, tài sản; các văn bản khác;…

Bà Nguyễn Mai Hương, Chủ tịch Hội đồng Trường ĐH Mở Hà Nội chia sẻ phương thức lập ma trận hệ thống văn bản, nội bộ theo chiều ngang và chiều dọc, nhằm đảm bảo tính đồng bộ, bao quát.

Với ma trận dày đặc như vậy, cần xác định đúng, trúng những điểm mấu chốt,  cốt lõi, mang tính lâu dài nhất trong từng tổ chức, gọi là văn bản cấp thứ nhất. Tập trung xây dựng khung cốt lõi đó trước sẽ tác động lại những mảng vấn đề liên quan, giúp dần hoàn thiện các văn bản cấp hai trong từng giai đoạn, phạm vi.

Tại tọa đàm, bà Nguyễn Thị Kim Phụng, nguyên Vụ trưởng Vụ GDĐH (Bộ GDĐT) đã nêu rõ các quy định nhằm phân định vai trò, quyền hạn của Hội đồng trường trong mối quan hệ với các bên liên quan và đối với các vấn đề của cơ sở GDĐH. Đồng thời, nhấn mạnh, việc ban hành các văn bản nội bộ cần đảm bảo đúng thẩm quyền và sự cần thiết.

Bà Phụng khẳng định, Luật SĐBS một số điều của Luật GDĐH chủ yếu quy định vấn đề hoạt động, chức năng của cơ sở GDĐH. Những vấn đề trong trường đại học cần tiếp cận nhiều quy định khác nhau trong hệ thống văn bản pháp luật. Do đó, cần tổng hợp tất cả các quy định liên quan, chi phối đến từng vấn đề trong trường đại học, từ đó, sắp xếp được quy trình xây dựng Quy chế tổ chức và hoạt động phù hợp với hệ thống văn bản pháp luật và thực tiễn của trường.

Bên cạnh đó, hiện nay, bộ phận làm pháp chế trong một số cơ sở GDĐH chưa thực lĩnh hội được hết quy định và vận dụng luật trong từng yêu cầu cụ thể. Để hoàn thiện hệ thống văn bản nội bộ, bộ phận này phải tham mưu, xây dựng, thẩm định và chịu trách nhiệm chính về tính hợp pháp của văn bản đó.

Trung tâm Truyền thông Giáo dục

In trang