Vụ Giáo dục Quốc phòng và An ninh đổi mới, nâng cao công tác tham mưu chiến lược

Trải qua 60 năm xây dựng, trưởng thành và phát triển, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Bộ Giáo dục và Đào tạo; sự phối hợp, giúp đỡ của các bộ, ngành, địa phương có liên quan, cùng sự nỗ lực phấn đấu của tập thể cán bộ, chuyên viên, nhân viên qua các thời kỳ, Vụ Giáo dục Quốc phòng và An ninh luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Vụ Giáo dục Quốc phòng và An ninh trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo có chức năng chủ yếu: tham mưu giúp Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng thực hiện công tác quân sự, quốc phòng - an ninh và quản lý nhà nước về giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên. Trải qua 60 năm xây dựng, trưởng thành và phát triển, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Bộ Giáo dục và Đào tạo; sự phối hợp, giúp đỡ của các bộ, ngành, địa phương có liên quan, cùng sự nỗ lực phấn đấu của tập thể cán bộ, chuyên viên, nhân viên qua các thời kỳ, Vụ luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, mặc dù mới thành lập, lại gặp khó khăn trăm bề do điều kiện chiến tranh, Vụ vừa tập trung xây dựng lực lượng, dân quân tự vệ, thực hiện các nhiệm vụ chiến đấu phục vụ chiến đấu, vừa bám sát thực tiễn đất nước, nghiên cứu, tham mưu cho Bộ Giáo dục và Đạo tạo, các bộ, ngành liên quan triển khai thực hiện tốt chủ trương của Đảng về giáo dục quốc phòng cho học sinh, sinh viên, đưa môn học trở thành môn học chính khóa trong hệ thống giáo dục quốc dân, góp phần xây dựng ý chí, quyết tâm, hun đúc lòng yêu nước, khích lệ hàng triệu học sinh, sinh viên tình nguyện tham gia vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.


Thừa ủy quyền của Chủ tịch nước, Thứ trưởng Nguyễn Văn Phúc
trao tặng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba cho Vụ Giáo dục QPAN

Bước vào thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhất là trong hơn 30 năm đổi mới đất nước, Vụ đã chủ động nghiên cứu và phối hợp với các cơ quan có liên quan tham mưu cho Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chính phủ xây dựng, ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên, tạo hành lang pháp lý quan trọng để thực hiện tốt công tác này trên phạm vi cả nước. Đặc biệt, trước yêu cầu mới của sự nghiệp củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Vụ tích cực nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, xây dựng cơ sở khoa học để tham mưu quy hoạch, xây dựng, nâng cấp hệ thống các trung tâm, khoa, bộ môn giáo dục quốc phòng và an ninh trên từng khu vực và tại các trường đại học, cao đẳng trên cả nước. Đồng thời, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng và từng bước kiện toàn, chuẩn hóa đội ngũ giáo viên, giảng viên giáo dục quốc phòng và an ninh ở các cấp học; tham mưu, đề xuất đổi mới nội dung, chương trình môn học, các trang thiết bị, phương tiện dạy học theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, phù hợp với thực tiễn đất nước, yêu cầu công tác giáo dục quốc phòng và an ninh trong tình hình mới, v.v.

Với vị trí và vai trò quan trọng đó, Vụ đã có đóng góp xứng đáng đưa công tác giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên ngày càng đi vào nền nếp, đáp ứng tốt yêu cầu, nhiệm vụ.  Hằng năm, có hàng triệu lượt học sinh, sinh viên được giáo dục quốc phòng và an ninh. Qua đó, giáo dục lòng yêu nước, trang bị những kiến thức cơ bản về quân sự, quốc phòng để thế hệ trẻ - chủ nhân tương lai của đất nước luôn sẵn sàng tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Với những thành tích xuất sắc, Vụ đã vinh dự được Chủ tịch nước tặng thưởng 03 Huân chương Bảo vệ Tổ quốc cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. 

Hiện nay, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta đứng trước cả thời cơ, vận hội và khó khăn, thách thức đan xen. Các thế lực thù địch ráo riết đẩy mạnh chống phá cách mạng nước ta bằng chiến lược “Diễn biến hòa bình”, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trên tất cả các lĩnh vực;  trong đó, việc lôi kéo, lung lạc, kích động thế hệ trẻ từ bỏ lý tưởng và mục tiêu cách mạng của Đảng và dân tộc là một trọng điểm của chúng. Trong bối cảnh đó, hơn bao giờ hết, công tác giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên  phải được coi trọng, đẩy mạnh với nhiều giải pháp đồng bộ, phù hợp, nhằm phát huy hơn nữa vai trò của lực lượng quan trọng này đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. 

Để thực hiện tốt mục tiêu trên, với chức năng, nhiệm vụ được giao, biên chế, tổ chức của Vụ đã được tăng cường cán bộ biệt phái công an. Thời gian tới, Vụ tiếp tục quán triệt sâu sắc hơn nữa Chỉ thị 12-CT/TW ngày 03 tháng 5 năm 2007 của Bộ Chính trị Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục quốc phòng và an ninh trong tình hình mới; Nghị quyết 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đẩy mạnh nghiên cứu, rà soát, tham mưu cho Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành có liên quan bổ sung, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục quốc phòng và an ninh, trọng tâm là tiếp tục cụ thể hóa thực hiện tốt Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.

Trước mắt, Vụ tham mưu với Bộ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục cho đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên, học sinh, sinh viên nhận thức đầy đủ vị trí, vai trò, tầm quan trọng của môn học, tránh giản đơn, hình thức trong thực hiện. Tập trung nghiên cứu, đề xuất ban hành quy chế, quy định, cơ chế phối hợp để triển khai giáo dục quốc phòng và an ninh cho tất cả các đối tượng học sinh, sinh viên theo Luật định, khắc phục “khoảng trống” ở các trường tư thục, dân lập, trung tâm giáo dục thường xuyên, trường có vốn đầu tư nước ngoài và học sinh, sinh viên du học khi về nước. Đồng thời, đề xuất biện pháp tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát, đôn đốc các trường đại học, cao đẳng thực hiện nghiêm quy định giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên theo Thông tư 123/2015/TTLT-BQP-BGDĐT-BLĐTBXH, ngày 05-11-2015 của liên Bộ: Quốc phòng, Giáo dục và Đào tạo, Lao động Thương binh và Xã hội.


Thứ trưởng Nguyễn Văn Phúc trao tặng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba
cho Thiếu tướng Nguyễn Thiện Minh, Vụ trưởng Giáo dục QPAN

Những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chăm lo công tác đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ giáo viên, giảng viên giáo dục quốc phòng và an ninh đã mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần bổ sung, từng bước chuẩn hóa đội ngũ giáo viên, nâng cao chất lượng môn học. Tuy nhiên, việc đào tạo, bố trí sử dụng giáo viên, giảng viên giáo dục quốc phòng và an ninh còn những hạn chế, bất cập cần được tháo gỡ, giải quyết, như: số lượng, chất lượng tuyển sinh đầu vào đào tạo giáo viên; việc tuyển dụng, bố trí sử dụng sau đào tạo và chất lượng đội ngũ giáo viên, giảng viên một số mặt chưa đáp ứng yêu cầu phát triển của môn học, v.v.

Để khắc phục tình trạng này, Vụ tiếp tục tham mưu với Bộ bổ sung, hoàn thiện tiêu chuẩn giáo viên, giảng viên giáo dục quốc phòng và an ninh; chỉ đạo các sở Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học tăng cường tuyên truyền, hướng nghiệp, tạo nguồn, nâng cao chất lượng nguồn đầu vào đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng và an ninh; xây dựng biên chế cơ hữu và có chính sách ưu tiên tuyển dụng hợp lý; chú trọng bố trí, sắp xếp, sử dụng đội ngũ giảng viên, nhất là sĩ quan biệt phái ở các cơ sở đào tạo phù hợp để nâng cao chất lượng đầu ra, đảm bảo khi tốt nghiệp giáo viên có đủ tiêu chuẩn phong quân hàm sĩ quan dự bị. Đồng thời, tích cực chuẩn bị đầy đủ điều kiện để mở mã ngành đào tạo sau đại học chuyên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh, tạo cơ sở nâng cao chất lượng, đẩy nhanh chuẩn hóa đội ngũ giáo viên, giảng viên.

Tiếp tục tham mưu đổi mới nội dung, chương trình giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên, sát yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Hiện nay, nội dung, chương trình giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên đã cơ bản đạt được mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, một số nội dung về lịch sử quân sự chưa theo kịp sự phát triển đường lối quốc phòng, an ninh, thực tiễn đất nước; kỹ năng thực hành quân sự chưa phù hợp với điều kiện chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong tương lai.

Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, sẵn sàng phục vụ lực lượng vũ trang khi cần, Vụ tham mưu cho Bộ chủ trì phối hợp với các bộ, ngành liên quan bám sát mục tiêu, yêu cầu môn học ở từng cấp học, đổi mới đồng bộ nội dung, chương trình môn học theo hướng “cơ bản, chuyên sâu”, “tinh giản, hiện đại, thiết thực”. Chú trọng đưa học sinh, sinh viên tiếp cận với các lĩnh vực quân sự gắn với chuyên ngành đào tạo để nâng cao nhận thức, xây dựng bản lĩnh, kỹ năng sống, v.v. Đồng thời, cập nhật những vấn đề mới về nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, nhất là những quan điểm, tư duy mới của Đảng về bảo vệ Tổ quốc trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế.

Theo định hướng đó, nội dung, chương trình giảng dạy cho học sinh trung học phổ thông tập trung vào nội dung huấn luyện chiến sĩ mới; nội dung, chương trình giảng dạy cho sinh viên các trường trung cấp sẽ tập trung vào nội dung huấn luyện tiểu đội trưởng chuyên ngành. Đối với với sinh viên các trường cao đẳng, đại học sẽ tập trung vào nội dung huấn luyện của sĩ quan dự bị, phù hợp với ngành nghề đào tạo của sinh viên.

Cụ thể, với sinh viên xã hội và nhân văn huấn luyện nhiều về hoạt động công tác đảng, công tác chính trị; sinh viên khoa học tự nhiên, kỹ thuật huấn luyện nhiều về các quân chủng, binh chủng kỹ thuật; sinh viên thể chất sẽ huấn luyện sâu về chuyên ngành lục quân, trinh sát, đặc nhiệm; sinh viên nông lâm huấn luyện sâu về hậu cần, v.v. Để có thêm cơ sở, luận cứ thực hiện tốt chủ trương trên, Vụ đã, đang tích cực phối hợp với Đại học Thái Nguyên tham gia thực hiện Đề tài “Nghiên cứu mô hình giáo dục quốc phòng và an ninh hiện đại, hiệu quả cho học sinh, sinh viên Việt Nam” - đề tài khoa học giáo dục cấp quốc gia.

Những năm qua, mặc dù nền kinh tế đất nước còn khó khăn nhưng Đảng, Nhà nước đã quan tâm đầu tư cho công tác giáo dục quốc phòng và an ninh nói chung, cho học sinh, sinh viên nói riêng. Đến nay, hệ thống các trung tâm, khoa, bộ môn giáo dục quốc phòng và an ninh ở các trường đại học đã từng bước được đầu tư xây dựng, nâng cấp, trang bị nhiều cơ sở vật chất, phương tiện tương đối hiện đại, phục vụ hoạt động dạy và học.

Tuy nhiên, việc đầu tư xây dựng các trung tâm tiến độ còn chậm, trang bị, phương tiện còn thiếu, chưa đồng bộ, chưa theo kịp mức tăng lưu lượng học sinh, sinh viên hằng năm… Do đó, thời gian tới tiếp tục hoàn thiện thủ tục trình Chính phủ phê duyệt, tiếp tục đầu tư kinh phí xây dựng các trung tâm theo Quyết định 161/QĐ-TTg, ngày 30-01-2015 của Thủ tướng Chính phủ. Đồng thời, tăng cường đầu tư ngân sách, tích cực huy động nguồn lực xã hội hóa để nâng cấp, hiện đại hóa hệ thống phòng học chuyên dùng, trang thiết bị dạy học.

Trước mắt, huy động các nguồn lực thực hiện tốt Thông tư 01/2018/TT-BGDĐT, ngày 26-01-2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về Ban hành Danh mục thiết bị dạy học tối thiểu môn học giáo dục quốc phòng và an ninh trong các trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học (có cấp trung học phổ thông), trung cấp sư phạm, cao đẳng sư phạm và cơ sở giáo dục đại học. Tham mưu, phối hợp với Bộ ngành Trung ương đề xuất với Chính phủ có lộ trình miễn học phí cho học sinh, sinh viên học GDQPAN, nâng cao chất lượng công tác giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Thiếu tướng, TS, NGND Nguyễn Thiện Minh

(Vụ Giáo dục Quốc phòng và An ninh)