Nhìn lại 3 năm thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng chống ma túy trong trường học

Thực hiện Quyết định số 1203/QĐ-TTg ngày 31 tháng 8 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma tuý giai đoạn 2012 – 2015, Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao chủ trì xây dựng và chỉ đạo thực hiện Tiểu dự án “Tăng cường năng lực phòng chống ma túy trong trường học tại các khu vực phức tạp về tệ nạn ma túy”. Sau hơn 3 năm thực hiện Tiểu dự án, công tác phòng chống ma túy trong trường học, đặc biệt là tại các trường học đóng trên địa bàn các khu vực phức tạp về tệ nạn ma túy đã chuyển biến tích cực, đảm bảo kiềm chế sự xâm nhập của tệ nạn ma túy vào môi trường giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tại các nhà trường.

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục thông qua các hoạt động ngoại khoá cho học sinh, sinh viên

Công tác tuyên truyền, giáo dục phòng, chống tệ nạn ma túy đã được quan tâm, triển khai đồng bộ ở các cấp học, trình độ đào tạo, đa dạng về hình thức thông tin, tuyên truyền và trở thành phong trào thường xuyên, liên tục ở hầu hết các địa phương, đơn vị. Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo các sở giáo dục và đào tạo và hệ thống các trường học tổ chức các hoạt động thi sáng tác ca khúc về đề tài phòng, chống ma túy; thi văn nghệ với chủ đề phòng, chống tệ nạn ma túy; cắm trại, lồng ghép hoạt động phòng, chống ma tuý với các hoạt động văn nghệ, thể thao, tạo được sân chơi lành mạnh, thu hút đông đảo học sinh, sinh viên tham gia. Đồng thời, chỉ đạo việc lồng ghép nội dung phòng, chống ma túy vào các chương trình học tập, sinh hoạt chính khoá, ngoại khóa với sự tham gia tích cực của các tổ chức Đoàn, Hội, Đội trong nhà trường. Các hoạt động này đã góp phần tích cực trong công tác phòng ngừa, ngăn chặn sự phát triển của tệ nạn ma túy trong học sinh, sinh viên toàn ngành.

Hàng năm, hưởng ứng Tháng hành động phòng, chống ma tuý và Ngày toàn dân phòng, chống ma tuý 26/6, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì phối hợp với Bộ Công an và các địa phương tổ chức Lễ ra quân, mít tinh và giao lưu văn nghệ tuyên truyền phòng chống ma túy của các Câu lạc bộ Tuổi trẻ phòng chống ma túy trong trường học nhằm tạo khí thế, quyết tâm của ngành Giáo dục trong công tác phòng, chống ma tuý (đã tổ chức 03 Lễ mít tinh, ra quân và giao lưu văn nghệ phòng chống ma túy tại Thái Nguyên, Lào Cai và Hà Tĩnh; chỉ đạo tổ chức tuyên truyền tại một số khu vực trọng điểm, thông qua đó đã tổ chức tuyên truyền cho hơn 250 nghìn học sinh, sinh viên, cấp phát 9000 áo và mũ, hơn 100 nghìn tờ rơi tuyên truyền phòng, chống ma tuý). Cùng với việc tổ chức mít tinh, ra quân hưởng ứng Tháng hành động phòng chống ma túy, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Văn phòng thường trực phòng chống ma túy – Bộ Công an tổ chức giao lưu “Sinh viên với công tác phòng chống ma túy” tại các cụm trường trọng điểm nhằm tuyên truyền nâng cao nhận thức và ý thức chủ động phòng ngừa ma túy của sinh viên (đã tổ chức 10 cuộc giao lưu, tuyên truyền cho hơn 5000 sinh viên tại Hải Phòng, Lâm Đồng, Đồng Nai, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Sơn La, Lào Cai, Thái Nguyên).

Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trong trường học

Để đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn đấu tranh phòng, chống ma túy trong toàn ngành Giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp các Bộ, ngành thành viên Ủy ban Quốc gia đã đẩy mạnh công tác nghiên cứu ban hành, sửa đổi, bổ sung để hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật phòng, chống ma túy trong ngành như: Quy định về công tác phòng, chống tệ nạn ma tuý trong các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân (Thông tư số 31/2009/TT-BGDĐT ngày 23/10/2009); Sửa đổi,bổ sung Quy chế HSSV, Quy chế quản lý SV nội trú, Quy chế quản lý SV ngoại trú, Quy chế đánh giá kết quả rèn luyện của HSSV,…nhằm đổi mới  nội dung, biện pháp  thực hiện và thể chế hóa công tác giáo dục phòng, chống ma túy trong học sinh, sinh viên ở các cấp học, bậc học, tạo hành lang pháp lý quan trọng về công tác giáo dục, quản lý HSSV, phòng, chống ma tuý.

Tăng cường phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương trong công tác phòng, chống ma túy

Nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp toàn diện về công tác đảm bảo an ninh, trật tự trường học, phòng chống tệ nạn xã hội giữa ngành Giáo dục và ngành Công an, đặc biệt là ở các địa phương, cơ sở, ngày 27/8/2015, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã cùng với Bộ trưởng Bộ Công an ký ban hành Thông tư liên tịch số 06/2015/TTLT- BCA – BGDĐT hướng dẫn phối hợp thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, đấu tranh phòng chống tội phạm và vi phạm pháp luật khác trong ngành Giáo dục (thay thế Thông tư liên tịch số 34 năm 2009). Hiện tại, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang cùng với Bộ Công an chỉ đạo thực hiện Thông tư liên tịch trong các cơ sở giáo dục và công an các địa phương ngay từ đầu năm học 2015-2016.

Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Trung ương ĐoànThanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Bộ Thông tin – Truyền thông trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Tăng cường công tác giáo dục đạo đức lối sống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho thanh thiếu niên giai đoạn 2015-2020” (Quyết định số 1510/QĐ-TTg của ngày 28/8/2015 Thủ tướng Chính phủ), trong đó có mục tiêu làm giảm tỷ lệ vi phạm pháp luật, tệ nạn ma túy trong học sinh, sinh viên đến năm 2020.

Chú trọng công tác bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác phòng, chống ma túy trong trường học

Để phục vụ công tác giáo dục phòng, chống ma túy, ngành Giáo dục đã biên tập các tài liệu tích hợp vào chương trình giáo dục ở phổ thông và trong các trường đào tạo. Đã biên soạn, nhân bản 37.000 cuốn sách, 80.000 tờ rơi, 8.400 bản phim hướng dẫn công tác giáo dục phòng, chống ma túy và cấp phát đến các cơ sở giáo dục để tham khảo, vận dụng theo chương trình hàng năm của Bộ. Tổ chức tập huấn vào các dịp hè cho cán bộ cốt cán trong các sở GD&ĐT và Phòng công tác HSSV các trường đại học, cao đẳng. Tổ chức hướng dẫn HSSV trong các thời điểm đầu năm, đầu khóa ở cả các trường phổ thông và các trường đào tạo. Đã thực hiện việc bồi dưỡng cán bộ, giáo viên cốt cán tại 11 Sở Giáo dục và Đào tạo thuộc khu vực phức tạp về tệ nạn ma túy cho hơn 2500 cán bộ, giáo viên. Từ những cán bộ, giáo viên cốt cán này, nội dung tuyên truyền phòng chống ma túy sẽ được triển khai đến các cán bộ, giáo viên trong hệ thống các cơ sở giáo dục.

Chỉ đạo điểm tổ chức và hoạt động của các Câu lạc bộ Tuổi trẻ phòng chống ma túy trong trường học tại một số nhà trường thuộc khu vực phức tạp về tệ nạn ma túy

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo thành lập 10 Câu lạc bộ Tuổi trẻ phòng chống ma túy tại 5 tỉnh vùng Tây Bắc; 08 Câu lạc bộ tại các tỉnh Bắc miền Trung và 04 Câu lạc bộ tại Hà Nội và Hải Phòng. Các Câu lạc bộ được thành lập bước đầu đã hoạt động hiệu quả, không những là hạt nhân tích cực trong việc tuyên truyền phòng chống ma túy trong nhà trường mà còn tham gia tuyên truyền phòng chống ma túy trong cộng đồng dân cư nơi trường đóng.

Trong nội dung hoạt động của Tiểu dự án, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã hỗ trợ các thiết bị tuyên truyền phòng chống ma túy cho các Câu lạc bộ (trị giá 200 triệu/1 Câu lạc bộ) cùng các tài liệu, băng đĩa tuyên truyền phòng chống ma túy. Các thiết bị cung cấp được đánh giá là có chất lượng, sử dụng hiệu quả cho công tác tuyên truyền phòng, chống ma tuý nói riêng và công tác quản lý, giáo dục học sinh,sinh viên  nói chung. Đây là giải pháp thiết thực, hiệu quả, đạt được nhiều mục đích, nâng cao vị trí công tác phòng, chống ma tuý của các nhà trường và đặc biệt có ý nghĩa đối với các nhà trường thuộc khu vực vùng khó khăn, thiếu thốn về cơ sở vật chất phục vụ cho công tác giảng dạy và học tập.

Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá, tổng kết hàng năm

Theo kế hoạch chung, hàng năm công tác phòng, chống ma túy được đưa vào tiêu chí đánh giá, khen thưởng đối với các sở GD&ĐT, các trường đào tạo. Nội dung công tác phòng, chống ma túy được cụ thể hóa thành các tiêu chí để các sở, trường tự kiểm tra, kiểm tra chéo và đề xuất giải pháp, đề nghị khen thưởng định kỳ. Theo phân công của Ban Chủ nhiệm Chương trình quốc gia phòng, chống ma túy hàng năm, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì và phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tiến hành kiểm tra ở một số khu vực; tổ chức hội thảo đánh giá kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng chống ma túy giai đoạn 2012-2015 trong trường học đối với khu vực Tây Bắc và khu vực Bắc miền Trung. Qua kiểm tra, đánh giá, công tác phòng, chống ma túy trong trường học luôn được đánh giá tốt và có nhiều tiến bộ, số lượng HSSV vi phạm tệ nạn ma túy giảm nhiều.

Với những kết quả nổi bật nêu trên, một số mục tiêu của Tiểu dự án “Tăng cường năng lực phòng chống ma túy trong trường học tại các khu vực phức tạp về tệ nạn ma túy” đã được thực hiện tốt, góp phần thực hiện thắng lợi Chương trình mục tiêu quốc gia phòng chống ma túy giai đoạn 2012-2015.

Những việc phải làm trong giai đoạn tiếp theo 

Tuy nhiên, tình hình tệ nạn ma tuý vẫn đang diễn biến phức tạp, luụn có xu hướng tăng về mức độ vi phạm và số lượng vụ vi phạm về tệ nạn ma tỳy. Kết quả đạt được trong công tác phòng chống ma tuý trường học trong những năm vừa qua là rất quan trọng nhưng chưa thực sự mang tính bền vững bởi hiện nay vẫn còn rất nhiều những yếu tố nguy cơ tệ nạn ma tuý tấn công vào trường học, là những nguyên nhân khách quan gây khó khăn trực tiếp đến công tác phòng chống ma tuý của các nhà trường. Ở một số nhà trường việc quản lí, tổ chức phòng chống ma tuý trong trường học chưa được đầu tư chiều sâu. Bộ máy kiêm nhiệm chưa đủ mạnh để duy trì cập nhật, xử lý các nguồn thông tin trong học sinh, sinh viên, cán bộ, giáo viên liên quan đến ma tuý. Chưa phát huy tốt vai trò chủ động của học sinh, sinh viên tham gia phòng chống ma tuý trong trường học và cộng đồng. Nguồn kinh phí đầu tư cho việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng chống ma túy còn hạn chế so với nhu cầu, mục tiêu đặt ra nên một số mục tiêu cụ thể của Chương trình mục tiêu quốc gia nói chung và Tiểu dự án nói riêng còn chưa đạt yêu cầu.

Trong thời gian tới,  nhằm tiếp tục thực hiện tốt Chỉ thị số 21/CT-TW ngày 26/3/2008 của Bộ Chính trị về việc tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng chống và kiểm soát ma tuý trong tình hình mới; Chiến lược quốc gia phòng chống và kiểm soát ma tuý ở Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030, Bộ Giỏo dục và Đào tạo tiếp tục chỉ đạo các cơ sở giỏo dục, các nhà trường tập trung thực hiện tốt phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp cơ bản sau đây:

1. Xác định đúng đắn nhận thức về công tác phòng chống ma tuý trong nhà trường có tác dụng không chỉ ngăn chặn tệ nạn ma túy mà đây chính là công tác giáo dục văn hóa, lối sống, rèn luyện kỹ năng sống, góp phần giáo dục khả năng tự bảo vệ và xây dựng phẩm chất, nhân cách của học sinh, sinh viên. Do vậy, công tác phòng chống ma túy trong trường học phải luôn được gắn kết chặt chẽ với công tác giáo dục toàn diện học sinh, sinh viên.

2. Giáo dục, tuyên truyền là nhiệm vụ chính của trong công tác phòng chống ma tuý trong trường học. Vì vậy cần phải đổi mới về nội dung, hình thức để công tác giáo dục, tuyên truyền đạt hiệu quả cao nhất. Cần xây dựng kế hoạch cụ thể để chuyển mạnh từ việc cán bộ, giáo viên trực tiếp giáo dục học sinh, sinh viên  thành cơ chế để học sinh, sinh viên chủ động, tích cực tự giáo dục, rèn luyện cho mình và cho bạn, cho cộng đồng.

3. Đảm bảo tốt các điều kiện để thực hiện công tác phòng chống ma tuý trong trường học. Trước hết là củng cố, hoàn thiện bộ máy tổ chức, con người làm công tác phòng chống ma tuý sao cho có hiệu quả thiết thực, tránh hình thức. Bố trí người có năng lực, tâm huyết với công tác phòng chống ma tuý ở mỗi sở giáo dục và đào tạo, nhà trường để chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện. Không làm công tác phòng chống ma tuý một cách hình thức mà phải chú trọng chất lượng, hiểu quả.

4. Tăng cường tổ chức xây dựng tài liệu, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ, giáo viên.  Rà soát lại các tài liệu để tích hợp vào các môn học, hoạt động giáo dục, nhất là trong giai đoạn chuẩn bị đổi mới chương trình, sách giáo khoa. Tổ chức bồi dưỡng cán bộ, giáo viên phổ thông, đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp hàng năm theo phân cấp (Bộ bồi dưỡng cán bộ, giáo viên cốt cán, các địa phương, trường tổ chức bồi dưỡng cán bộ, giáo viên trực tiếp thực hiện). Trao đổi, giao lưu học tập kinh nghiệm giữa các trường trong địa bàn, ở tỉnh khác và ở nước ngoài.

5. Tăng cường trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và cán bộ làm công tác quản lý học sinh trong việc nắm bắt tình hình, diễn biến tâm lý, tình cảm của học sinh để kịp thời tư vấn, chia sẻ và có biện pháp giúp đỡ học sinh trước những cám dỗ của tệ nạn xã hội. Đẩy mạnh việc phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình và xã hội trong công tác giáo dục, quản lý học sinh, sinh viên, phòng chống tệ nạn ma tuý.

6. Đẩy mạnh công tác phèi hîp giữa nhà trường với công an, chính quyền địa phương trong việc xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, an toàn, phòng chống ma tuý. Cần đặt công tác phòng chống ma tuý trong trường học là một trong những nội dung trọng tâm của chương trình, kế hoạch giáo dục của nhà trường trong năm học nhằm tăng cường các nguồn lực, xây dựng mô hình, giải quyết các vấn đề bức xúc ở một số địa phương, đặc biệt là các nhà trường nằm trong khu vực phức tạp về tệ nạn ma tuý.

 

Vụ Công tác học sinh, sinh viên